Những kết quả đạt được sau 15 năm thực hiện Pháp lệnh Thư viện tại tỉnh Nam Định

        Từ sau Cách mạng tháng Tám, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm đến phát triển mạng lưới thư viện, luôn khuyến khích và tạo điều kiện cho văn hóa đọc phát triển. Năm 2000 là một dấu mốc quan trọng đối với ngành thư viện Việt Nam, Pháp lệnh Thư viện đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/4/2001. Để việc thi hành Pháp lệnh Thư viện đạt hiệu quả, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 72/2002/NĐ-CP ngày 06/8/2002 quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh Thư viện. Từ đó đến nay, nhiều văn bản quy phạm pháp luật nhằm cụ thể hóa các chính sách đã được ban hành, tạo điều kiện thuận lợi cho mạng lưới thư viện ở Việt Nam hình thành và phát triển rộng khắp; quản lý nhà nước về thư viện được tăng cường, hoạt động thư viện Việt Nam phát triển theo xu hướng chuẩn hóa và hội nhập; đội ngũ người làm thư viện không ngừng phát triển; hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thư viện không ngừng được mở rộng.

        Sau khi Pháp lệnh Thư viện ra đời, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành nhiều văn bản về các hoạt động thư viện; UBND tỉnh Nam Định, Sở VHTTDL Nam Định đã quan tâm, đầu tư nhất định cho hệ thống thư viện tỉnh Nam Định. Sau 15 thực hiện Pháp lệnh Thư viện, tỉnh Nam Định đã đạt được những thành tựu nhất định trong lĩnh vực thư viện: Thành lập được mạng lưới thư viện rộng khắp; cơ sở vật chất kỹ thuật, nguồn lực thông tin của các thư viện được tăng cường đáng kể; hoạt động thư viện đã phục vụ đắc lực cho các nhiệm vụ chính trị, sản xuất nghiên cứu khoa học, phát triển văn hóa, xã hội của địa phương; mức hưởng thụ sách báo của nhân dân tăng lên; quan hệ hợp tác giữa các thư viện được mở rộng; xây dựng đội ngũ những người làm công tác thư viện yêu nghề.

        Sau 15 năm thực hiện Pháp lệnh Thư viện, được sự quan tâm, chỉ đạo của Vụ Thư viện và trực tiếp là Sở VHTTDL, Thư viện tỉnh Nam Định không ngừng phấn đấu, khắc phục khó khăn để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ chính trị, chuyên môn được giao, đạt được những kết quả tích cực.

        Công tác xây dựng và phát triển vốn tài liệu:Thư viện tỉnh luôn quan tâm, đầu tư cho công tác xây dựng và phát triển vốn tài liệu, coi đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác. Bên cạnh việc bổ sung vốn tài liệu bằng nguồn kinh phí cấp của địa phương, chương trình mục tiêu quốc gia, để tăng cường nguồn tài liệu phục vụ bạn đọc, Thư viện tỉnh còn thực hiện xã hội hóa công tác bổ sung tài liệu, đẩy mạnh nguồn tiếp nhận sách báo từ các cơ quan trung ương, các tổ chức, cá nhân, nhà sách, nhà xuất bản biếu tặng, tài trợ… Tính đến nay, tổng vốn tài liệu của Thư viện tỉnh có gần 120.000 bản sách và 200 tên báo, tạp chí. Ngoài ra, nhận thấy nhu cầu đọc của nhân dân đã có sự thay đổi rõ rệt, bên cạnh việc sử dụng các tài liệu truyền thống, đã xuất hiện ngày càng nhiều nhu cầu sử dụng tài liệu điện tử, truy cập Internet để phục vụ việc học tập, nghiên cứu, thông tin và giải trí nên những năm gần đây thư viện đã chú ý tới việc bổ sung các CSDL điện tử để đáp ứng nhu cầu tin ngày càng cao và đa dạng của bạn đọc.

        Công tác xử lý nghiệp vụ tài liệu là một trong những khâu nghiệp vụ trọng tâm của hoạt động thư viện công tác xử lý tài liệu mới của Thư viện tỉnh được đẩy nhanh tiến độ để nhanh chóng đưa ra phục vụ bạn đọc. Ngay sau khi tài liệu được tiếp nhận, bổ sung vào Thư viện tỉnh, quá trình xử lý tài liệu mới được thực hiện khẩn trương. Sau khi xử lý xong, tài liệu được giao về các kho, bạn đọc có thể tra cứu thông tin thư mục trực tuyến qua OPAC hoặc trực tiếp vào kho lựa chọn đọc và mượn tài liệu. Trong công tác xử lý nghiệp vụ đối với vốn tài liệu, Thư viện tỉnh cũng đã áp dụng các chuẩn nghiệp vụ thư viện như khung phân loại DDC, khổ mẫu MARC21 và quy tắc biên mục Anh-Mỹ AACR2. Việc chuẩn hóa, thống nhất về nghiệp vụ giúp Thư viện tỉnh nâng cao khả năng chia sẻ nguồn lực thông tin, nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động thư viện.

        Với mục tiêu hoạt động tất cả vì bạn đọc, Thư viện tỉnh không ngừng cải tiến phương thức phục vụ, đơn giản thủ tục cấp đổi thẻ, mượn trả tài liệu để nâng cao chất lượng phục vụ. Từ năm 2001-2015, thư viện đã mở cửa phục vụ 3.780 ngày, trung bình phục vụ trên 300 lượt bạn đọc/ngày tại trụ sở thư viện và tra cứu trực tuyến qua website www.thuviennamdinh.vn. Thư viện tỉnh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho bạn đọc sử dụng thư viện như: tự chọn đọc tại chỗ, đọc đa phương tiện, cho mượn về nhà; mở cửa phục vụ liên tục các ngày trong tuần; tập trung đầu tư nâng cấp không gian phục vụ đọc sạch, đẹp, thoáng mát... Trong quá trình phục vụ bạn đọc, công tác tư vấn, giúp đỡ bạn đọc sử dụng thư viện được thực hiện tích cực. Thủ thư thường xuyên chủ động hướng dẫn, giúp đỡ bạn đọc tra tìm tài liệu và các dịch vụ tại thư viện. Nhiều dịch vụ tại thư viện như: dịch vụ tra cứu thông tin, cung cấp bản sao tài liệu, cung cấp thông tin dữ kiện, thư mục thông báo sách mới, thư mục chuyên đề, bản tin báo chí Trung ương viết về Nam Định... được tổ chức ngày càng chất lượng hơn, đáp ứng nhu cầu bạn đọc ngày càng cao.

        Trong 15 năm qua, Thư viện tỉnh luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền qua việc tổ chức và phối hợp tổ chức các cuộc triển lãm, trưng bày, giới thiệu tư liệu phục vụ các ngày lễ lớn, các sự kiện kinh tế, chính trị, xã hội nổi bật của đất nước và địa phương. Từ năm 2001-2015, Thư viện tỉnh đã tổ chức gần 100 cuộc triển lãm, trưng bày tư liệu, nói chuyện chuyên đề, giới thiệu sách, trong đó điển hình là trưng bày tư liệu, giới thiệu sách về “Cuộc đời và sự nghiệp Đại tướng Võ Nguyên Giáp”; trưng bày mô hình, giới thiệu sách với chủ đề “Sách về chủ quyền biển đảo Việt Nam”; tổ chức Quầy sách phục vụ Đại hội Đảng bộ tỉnh; trưng bày, giới thiệu sách báo về “Bầu cử và thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, của tỉnh”, trưng bày tư liệu với chủ đề “Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác thương binh liệt sĩ và người có công”... Đặc biệt, để tuyên truyền cổ vũ việc đọc sách, báo trong xã hội, thúc đẩy phong trào đọc sách và phát triển văn hóa đọc, hàng năm Thư viện tỉnh đã phối hợp với một số cơ quan, ban ngành tổ chức Hội Báo Xuân và Ngày sách Việt Nam (21/4). Hội Báo Xuân là nét sinh hoạt văn hóa thường niên trong dịp đón xuân mới tại địa phương. Thông qua các ấn phẩm báo, tạp chí số Xuân của các cơ quan trung ương và các tỉnh, thành phố trên cả nước để tuyên truyền chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước; phục vụ nhu cầu tìm hiểu thông tin về thành tựu kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng của cả nước và địa phương; đồng thời góp phần phổ biến, quảng bá thông tin; duy trì và phát triển văn hóa đọc cho nhân dân trong toàn tỉnh. Ngày sách Việt Nam được tổ chức với nhiều hoạt động có ý nghĩa, đã thu hút được số lượng đông đảo công chúng và bạn đọc quan tâm, tham dự và đánh giá cao ý nghĩa xã hội của hoạt động.

       Công tác nghiên cứu khoa học cũng luôn được Thư viện tỉnh quan tâm, tổ chức triển khai tích cực. Xây dựng vốn tài liệu địa chí ở vùng quê văn hiến là một hoạt động nghiên cứu khoa học rất công phu, cần có những bước đi thích hợp. Trước bao khó khăn, cán bộ thư viện không chịu khuất phục, người thì đi học thêm Hán - Nôm, người học công nghệ thông tin, rồi tìm kiếm tư liệu địa chí theo 3 tiêu chí: nhân vật, địa danh, sự kiện. Theo 3 hướng ấy, nhiều tài liệu được cán bộ Thư viện tỉnh biên soạn và xuất bản để phục vụ bạn đọc như: “Lược khảo tác gia văn học Nam Định”, “Tác giả Hán Nôm Nam Định”, “Các nhà khoa bảng Nam Định”, “Thư mục nhân vật Nam Định”... Tích cực tham gia các hội thảo, hội nghị khoa học, biên soạn những bản thư mục để phục vụ việc tìm hiểu, nghiên cứu những đề tài khoa học. Nhiều thư mục có giá trị và được tìm kiếm rộng rãi như: “Tam nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến”, “Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn trên quê hương Nam Định”, “Thánh mẫu Liễu Hạnh và hội Phủ Dầy”, “Thư mục Trường Chinh”, “60 năm đề cương Văn hóa của Đảng”, “50 năm ngày giải phóng thành phố Nam Định”... Thư viện tỉnh được mời tham gia viết bài nghiên cứu cho đề tài khoa học ở một số hội thảo khoa học cấp tỉnh như: “Danh nhân văn hóa Nam Định”, “Danh nhân văn hóa Nam Định thế kỷ XX được tặng giải thưởng Hồ chí Minh” và những công trình nghiên cứu này đã được xuất bản thành sách phục vụ bạn đọc. Ngoài ra, Thư viện tỉnh còn làm chủ nhiệm đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh như: “Nghiên cứu đặc điểm hệ thống tác giả Hán-Nôm Nam Định thế kỷ X - thế kỷ XX”. Với sự nỗ lực tìm tòi, học hỏi không ngừng nghỉ của các cán bộ thư viện trong điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, Thư viện tỉnh đã đạt được những thành quả nhất định, khẳng định được vị thế của mình, tạo dựng niềm tin, sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, sự ủng hộ của nhân dân.

        Công tác ứng dụng công nghệ thông tin ngày càng được đẩy mạnh, góp phần tăng cường quản lý và chia sẻ thông tin theo mô hình thư viện hiện đại. Năm 2006, đánh dấu một thời kỳ mới cho Thư viện tỉnh trong lĩnh vực ứng dụng CNTT trong hoạt động thư viện. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thư viện Quốc gia Việt Nam xây dựng, triển khai thành công Dự án điện tử hóa thư viện công cộng - triển khai ứng dụng tin học tại Thư viện tỉnh bao gồm cung cấp trang thiết bị, lắp đặt mạng LAN, đào tạo chuyển giao phần mềm Thư viện điện tử IlibV36. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quan tâm, bổ sung vốn đối ứng cho thư viện để mua một số thiết bị ngoại vi như máy scan, đầu đọc mã vạch, máy in, bàn ghế chuyên dụng... Năm 2012, Thư viện tỉnh đã thực hiện thành công dự án “Ứng dụng CNTT trong các hoạt động thông tin thư viện tại Thư viện tỉnh Nam Định” và  triển khai khai thác có hiệu quả trang thông tin điện tử www.thuviennamdinh.vn. Trong những năm qua, hệ thống mạng LAN, phần mềm quản trị thư viện, website của thư viện, đường truyền cáp quang hoạt động tương đối ổn định, thường xuyên được theo dõi, phối hợp với các nhà cung cấp chỉnh sửa hoàn thiện theo yêu cầu, dữ liệu được sao lưu dự phòng định kỳ, đáp ứng được công tác nghiệp vụ và phục vụ bạn đọc.

         Công tác hướng dẫn nghiệp vụ, phát triển mạng lưới thư viện cơ sở được coi là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Thư viện tỉnh nhằm xây dựng, củng cố, phát triển mạng lưới thư viện cơ sở, xây dựng phong trào đọc sách báo, phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng; đồng thời khẳng định được vai trò, vị trí của Thư viện tỉnh đối với hệ thống thư viện trên địa bàn. Theo thống kê, hiện nay trên địa bàn toàn tỉnh, ngoài Thư viện tỉnh, có 09 thư viện huyện, 01 thư viện thành phố, 1.342 thư viện, tủ sách cơ sở  (01 thư viện xã, 229 tủ sách Pháp luật, 198 điểm Bưu điện Văn hóa xã, 914 tủ sách thôn làng/tổ dân phố) và 03 thư viện tư nhân có hoạt động phục vụ cộng đồng. Nhận thức rõ trách nhiệm trong công tác hướng dẫn nghiệp vụ cho hệ thống thư viện cơ sở, Thư viện tỉnh thường xuyên trao đổi, hướng dẫn, giải đáp, hỗ trợ các hoạt động về chuyên môn, nghiệp vụ thư viện, ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thư viện cho các thư viện huyện, thư viện thành phố, thư viện xã, thư viện tư nhân và các thư viện trường học trên địa bàn tỉnh. Đơn vị cũng đã tổ chức triển khai được một số lớp tập huấn chuẩn nghiệp vụ thư viện cho các thư viện huyện, thư viện xã và tủ sách cơ sở. Được sự hướng dẫn, tư vấn về tổ chức thư viện, hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ thư viện, hệ thống thư viện cơ sở, đặc biệt là hệ thống thư viện cấp huyện đã từng bước đi vào ổn định, có nhiều chuyển biến tích cực trong tổ chức thiết chế thư viện, xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị, công tác phục vụ bạn đọc tại chỗ và cơ sở. Một số thư viện ứng dụng có hiệu quả CNTT trong hoạt động thư viện, đảm bảo công tác bổ sung xử lý nguồn tài liệu phục vụ bạn đọc. Phối hợp tổ chức tốt các hoạt động tuyên truyền sách, báo tạp chí vào các dịp lễ kỷ niệm, các đợt sinh hoạt chính trị tại địa phương.

        Thực hiện công văn số 586/VHTT-TV ngày 20/02/2003 của Bộ Văn hóa, Thông tin về việc “Tổ chức Kho sách lưu động ở các thư viện tỉnh, thành phố”.Thư viện tỉnh đã xây dựng Kho sách luân chuyển với trên 20.000 bản sách để luân chuyển sách về cơ sở nhằm phục vụ bạn đọc một cách sâu rộng và hiệu quả hơn. Hàng năm, Thư viện tỉnh chủ động lập kế hoạch phục vụ và phối hợp với một số cơ quan, ban ngành, thư viện cấp huyện tổ chức các đợt luân chuyển sách báo trên địa bàn tỉnh. Từ năm 2003 - 2015, Thư viện tỉnh đã luân chuyển được gần 80.000 bản sách xuống các thư viện huyện, thư viện trường học, thư viện tư nhân, các tủ sách và các điểm Bưu điện Văn hóa xã. Ngoài ra, Thư viện tỉnh còn tiết kiệm sách, báo tạp chí từ các nguồn biếu tặng, tài trợ và sách thanh lọc từ các kho của Thư viện tỉnh để hỗ trợ, tặng cho các thư viện huyện, tủ sách cơ sở hoạt động có hiệu quả. Việc làm này đã góp phần tháo gỡ khó khăn, tạo thêm sức sống cho các thư viện huyện và các tủ sách cơ sở còn thiếu điều kiện trong công tác bổ sung sách báo phục vụ bạn đọc của địa phương mình.

        Ghi nhận những cố gắng nỗ lực không ngừng trong những năm qua, tập thể cán bộ Thư viện tỉnh đã vinh dự được Nhà nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba, được Bộ VHTTDL, UBND tỉnh, Liên đoàn Lao động tỉnh, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng nhiều bằng khen, cờ thi đua và nhiều giấy khen của ngành. Bên cạnh những thành tích đạt được, việc triển khai thực hiện các nhiệm vụ tại Thư viện tỉnh còn gặp một số khó khăn, hạn chế như: Cơ sở vật chất, phương tiện và trang thiết bị còn thiếu, chưa đáp ứng được nhu cầu thông tin ngày càng cao và đa dạng của bạn đọc hiện nay; công tác phục vụ lưu động hoặc luân chuyển sách, báo về các thư viện, tủ sách cơ sở còn gặp nhiều khó khăn; kinh phí bổ sung vốn tài liệu còn hạn chế; đội ngũ cán bộ thiếu các kiến thức chuyên môn mới. Để phát huy vai trò thư viện trong việc phát triển văn hóa đọc, chúng ta cần tăng cường công tác kiểm tra thực thi các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực thư viện; đưa thiết chế thư viện trở thành một môi trường sinh hoạt văn hóa tinh thần nhân văn của địa phương; nâng cao nhận thức của cán bộ lãnh đạo địa phương các cấp về vai trò của thư viện đối với cộng đồng; Nhà nước đầu tư hơn nữa cho các hệ thống thư viện, đặc biệt là hệ thống thư viện công cộng nhằm thu hút người dân sử dụng thư viện, xây dựng thói quen đọc và giáo dục kỹ năng khai thác tri thức trong thư viện cho nhân dân; tăng cường kinh phí bổ sung nâng cao số lượng, chất lượng vốn tài liệu, đặc biệt là kho sách lưu động; tiếp tục nâng cao chất lượng phục vụ của cán bộ thư viện, tổ chức thường xuyên các chương trình tập huấn, đào tạo cán bộ thư viện; đẩy mạnh công tác xã hội hóa hoạt động thư viện.

         Có thể nói, Pháp lệnh Thư viện Pháp lệnh Thư viện ra đời đã khẳng định vai trò, vị trí và tác dụng của thư viện trong đời sống xã hội. Tuy nhiên một số quy định trong Pháp lệnh Thư viện còn bất cập nên khó thực thi hoặc khi triển khai vào thực tiễn chưa mang lại kết quả như mong muốn. Hy vọng, Luật thư viện sớm được Quốc hội ban hành, xem đây là giải pháp có tính chất đột phá để đẩy mạnh hoạt động thư viện - một thiết chế văn hóa không thể thiếu trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay.

N.T.T

Hỗ trợ
send email Yahoo
Liên kết web :
Đang online : 25
Hôm nay : 265
Tháng hiện tại : 10201
Tổng lượt truy cập : 494139
http://huyenbi.net